Χρόνιο Άγχος και η Καταστολή της Φυσιολογικής Ζωής του Ανθρώπου

Η ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΣΤΡΕΣ ΚΑΙ Η ΚΑΡΑΡΡΕΥΣΗ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗΣ

Το άγχος δεν αδειάζει το αύριο από τις λύπες του, αλλά αδειάζει το σήμερα από τη δύναμή του.
Charles Haddon Spurgeon 1834–1892

Ο όρος “στρες” εισήχθη αρχικά στη δυτική ιατρική από τον W. Cannon, ο οποίος περιέγραψε την αντίδραση συναγερμού του οργανισμού σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Το 1936, ο πρωτοπόρος ενδοκρινολόγος Hans Selye όρισε το στρες ως τη “μη ειδική απόκριση του οργανισμού σε οποιοδήποτε πραγματικό ή φανταστικό ερέθισμα που δέχεται”.

Σήμερα, το χρόνιο στρες αποτελεί τον υπ’ αριθμόν ένα υπεύθυνο παράγοντα για πάνω από το 70% της σύγχρονης χρόνιας νοσηρότητας, επηρεάζοντας δραματικά τόσο την ποιότητα όσο και τη διάρκεια της ζωής μας.

Στον σύγχρονο δυτικό κόσμο, το στρες είναι κυρίως ψυχοκοινωνικής φύσεως (ανάγκη για κοινωνική αποδοχή, οικονομική ασφάλεια, αυτοπραγμάτωση) και λιγότερο σωματικής.

Η ΛΕΠΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΜΕΤΑΞΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΤΡΕΣ. ΣΥΜΜΑΧΟΣ Ή ΕΧΘΡΟΣ; 

Το άγχος δεν αποτελεί εξαρχής μια παθολογική κατάσταση, αλλά έναν φυσιολογικό αμυντικό μηχανισμό επιβίωσης, καθώς μπορεί να λειτουργήσει είτε ως δημιουργικά είτε παθολογικά:

• Το Δημιουργικό άγχος (Eustress)
  Είναι η προσαρμοστική απόκριση του οργανισμού.
  Όταν αντιμετωπίζουμε μια πρόκληση, μια στιγμιαία ορμονική και βιοχημική κινητοποίηση αυξάνει τη ζωτικότητα, τη συγκέντρωση και τη δύναμη αντίστασής μας, βοηθώντας μας να επιβιώσουμε και να προσαρμοστούμε.
  Στη φάση αυτή, το άγχος είναι σύμμαχος.
• Το Παθολογικό στρες (Distress)
  Όταν η ένταση είναι συνεχής και παρατεταμένη, η δυναμική ισορροπία του οργανισμού (ομοιόσταση) καταρρέει. 
  Η διαρκής εξάντληση των αμυντικών μηχανισμών οδηγεί σε αδυναμία προσαρμογής και, τελικά, στην εκδήλωση ασθενειών. 
  Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κοινωνικοοικονομική κρίση των αρχών της δεκαετίας του '90 στη Ρωσία, η οποία προκάλεσε πρωτοφανή πτώση του προσδόκιμου ζωής κατά τρία έτη, λόγω της κατακόρυφης αύξησης της θνησιμότητας από καρδιαγγειακά νοσήματα.
  Στην φάση αύτη είναι εχθρός
  
  

ΠΩΣ ΤΟ ΧΡΟΝΙΟ ΣΤΡΕΣ ΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΙ ΤΟ ΣΩΜΑ 

Για την επαναφορά της ομοιόστασης, το σώμα εκκρίνει ορμόνες όπως η αδρεναλίνη, η νοραδρεναλίνη, η κορτιζόλη και η ιντερλευκίνη-6 (IL-6).
Όταν όμως η έκκρισή τους είναι μόνιμη, προκαλείται “δυσομοιόσταση” και κυτταρική οξειδωτική φθορά με αποτέλεσμα:

• Μεταβολικό σύνδρομο & παχυσαρκία
  Η κορτιζόλη αυξάνει την όρεξη και ευνοεί τη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους στον κορμό και τον αυχένα. 
  Παράλληλα, είναι διαβητογόνος ορμόνη, καθώς προκαλεί αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε Διαβήτη Τύπου 2.
• Πρόωρη γήρανση & οστεοπόρωση
  Το στρες καταστρέφει το κολλαγόνο του δέρματος και αποδομεί τον μυϊκό ιστό (μετατρέποντας τα αμινοξέα σε γλυκόζη), ενώ αναστέλλει την απορρόφηση της βιταμίνης D, επιταχύνοντας την οστεοπόρωση.
• Εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσηματών:
  Προάγει την αθηροσκλήρωση και την υπέρταση. 
  Είναι ενδεικτικό ότι, σύμφωνα με στοιχεία της καρδιολογικής επιστήμης, η αύξηση της ανεργίας κατά μόλις 1% συσχετίζεται με αύξηση της θνησιμότητας κατά 4%.
• Καταστολή του ανοσοποιητικού προστατευτικού συστήματος
  Μειώνει τα λεμφοκύτταρα, αυξάνοντας την ευαλωτότητα σε λοιμώξεις, αυτοάνοσες φλεγμονώδεις παθήσεις, ακόμα και σε διαδικασίες καρκινογένεσης.
  
  

Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΣΤΡΕΣ

> Πολλά από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται και σε άλλες υποκείμενες παθολογικές αιτίες και απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.

Η ΕΥΑΛΩΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ Η ΕΠΙΓΕΝΕΤΙΚΗ

Όπως επισημαίνει ο Καθηγητής Παιδιατρικής και Ενδοκρινολογίας Γεώργιος Χρούσος, το στρες κατά την προγεννητική περίοδο (από αγχώδεις μητέρες), τη βρεφική και την παιδική ηλικία προκαλεί δια βίου βιολογική ζημία.

Λόγω της μεγάλης πλαστικότητας του αναπτυσσόμενου οργανισμού, οι ορμόνες του στρες προκαλούν επιγενετικές αλλαγές. 
Χωρίς να αλλάζουν την αλληλουχία του DNA, τροποποιούν χημικά τη χρωματίνη και τον τρόπο έκφρασης των γονιδίων. 
Αυτό “προγραμματίζει” το παιδί να έχει ένα μόνιμα υπερδραστήριο σύστημα στρες στην ενήλικη ζωή του, αυξάνοντας κατακόρυφα τον κίνδυνο για κατάθλιψη, παχυσαρκία, αυτοάνοσα νοσήματα και Μετατραυματική Αγχώδη Διαταραχή (PTSD).

Η ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΕΡΕΥΝΕΣ

Η αίσθηση βαθιάς χαλάρωσης, πνευματικής διαύγειας και ευεξίας που βιώνουν οι ασθενείς μετά από κάθε συνεδρία ιατρικού βελονισμού δεν είναι μια υποκειμενική ή ψυχολογική ψευδαίσθηση (placebo).
Αντίθετα, αποτελεί το αποτέλεσμα μιας άμεσης και μετρήσιμης ορμονικής επαναρρύθμισης του οργανισμού.
Μια πρωτοποριακή έρευνα του Πανεπιστημίου Georgetown (Georgetown University Medical Center), η οποία δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Endocrinology, έριξε φως στον ακριβή βιολογικό μηχανισμό του βελονισμού.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο ιατρικός βελονισμός μπλοκάρει αποτελεσματικά το μονοπάτι του χρόνιου στρες, επιδρώντας στον άξονα Υποθαλάμου - Υπόφυσης - Επινεφριδίων (HPA axis), ο οποίος ελέγχει την απόκριση του σώματος στο άγχος με αποτέλασμα:

• Μείωση των ορμονών του στρες
  Επιφέρει σημαντική πτώση στα επίπεδα της κορτιζόλης (της κύριας ορμόνης του άγχους) και του νευροπεπτιδίου Υ (NPY), επαναφέροντας το σώμα σε κατάσταση ηρεμίας.
• Αποτροπή της βιολογικής κατάρευσης
  Σε συνθήκες παρατεταμένης πίεσης, ο βελονισμός λειτουργεί προστατευτικά, εμποδίζοντας την καταστροφική άνοδο αυτών των ορμονών, προτού αυτές προλάβουν να προκαλέσουν κυτταρική φθορά, υπέρταση ή μεταβολικές διαταραχές.

ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΣΘΕΝΗ

Μέσω αυτής της ορμονικής εξισορρόπησης, ο ιατρικός βελονισμός δρα ως ένας ισχυρός ρυθμιστής του νευρικού συστήματος.
Τα κυριότερα οφέλη περιλαμβάνουν:

• Άμεση μείωση της συμπαθητικοτονίας
  Το σώμα βγαίνει από την εξαντλητική κατάσταση "μάχης ή φυγής" (fight or flight) και περνά στη φάση της ανάπλασης και της ξεκούρασης (rest and digest).
• Αποκατάσταση του ύπνου
• Η μείωση της βραδινής κορτιζόλης επιτρέπει τη φυσιολογική έκκριση μελατονίνης, καταπολεμώντας την αϋπνία.
• Ρύθμιση του πεπτικού συστήματος
  Καθώς μειώνονται οι ορμόνες του στρες, υποχωρεί το ψυχοσωματικό "σφίξιμο" στο στομάχι, η ναυτία και οι σπασμοί του εντέρου.
  
  

Συνεπώς, ο ιατρικός βελονισμός δεν αποτελεί απλώς μια συμπτωματική ανακούφιση, αλλά μια αιτιολογική υποστηρικτική παρέμβαση.
Θωρακίζει το σώμα απέναντι στους καθημερινούς στρεσογόνους παράγοντες, επανεκπαιδεύοντας το νευρικό σύστημα να λειτουργεί σε συνθήκες ασφάλειας και ομοιόστασης.

ΠΗΓΗ: http://www.univadis.gr/