Ρυτίδες, Κάπνισμα, Ήλιος και το Αποτύπωμα της Ηλικίας στο Δέρμα: οι Μηχανισμοί της Φθοράς

Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΡΥΤΙΔΩΝ 

Οι ρυτίδες δεν έχουν την ίδια προέλευση ούτε τα ίδια χαρακτηριστικά.
Η εμφάνισή τους στην επιφάνεια του προσώπου ακολουθεί μια συγκεκριμένη βιολογική πορεία μετάβασης, η οποία μας επιτρέπει να τις διακρίνουμε κλινικά σε τέσσερις βασικές κατηγορίες:

• Δυναμικές Ρυτίδες (Ρυτίδες Έκφρασης)
  Είναι οι πρώτες που εμφανίζονται και οφείλονται στην επαναλαμβανόμενη σύσπαση των μυών του προσώπου (π.χ. όταν χαμογελάμε, θυμώνουμε ή ξαφνιαζόμαστε). Εντοπίζονται κυρίως στο μέτωπο, ανάμεσα στα φρύδια (μεσόφρυο) και γύρω από τα μάτια («πόδι της χήνας»). Αρχικά είναι ορατές μόνο κατά την κίνηση, αλλά με τον χρόνο μονιμοποιούνται.
• Στατικές Ρυτίδες
  Είναι οι ρυτίδες που παραμένουν ορατές στο πρόσωπο ακόμη και όταν αυτό βρίσκεται σε πλήρη ηρεμία. Αποτελούν τη φυσική εξέλιξη των δυναμικών ρυτίδων και οφείλονται στη σταδιακή απώλεια του κολλαγόνου, της ελαστίνης και του υαλουρονικού οξέος από το χόριο (το βαθύτερο στρώμα του δέρματος).
• Ρυτίδες Βαρύτητας
  Προκαλούνται από τη συνδυαστική δράση της φυσικής γήρανσης και της βαρύτητας.
  Καθώς το δέρμα χάνει την ελαστικότητά του και το υποστηρικτικό λίπος (λιποατροφία) μειώνεται, οι ιστοί «χαλαρώνουν» και μετατοπίζονται προς τα κάτω. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι ρινοπαρειακές αύλακες (από τη μύτη προς το στόμα) και η χαλάρωση στο περίγραμμα του προσώπου (προγούλι).
• Ρυτίδες Ύπνου (Πτυχώσεις)
  Διαφέρουν από τις υπόλοιπες καθώς δεν οφείλονται στη γήρανση ή στους μύες, αλλά στη μηχανική πίεση που ασκείται στο πρόσωπο κατά τη διάρκεια του ύπνου (όταν πιέζεται πάνω στο μαξιλάρι).
  Εντοπίζονται συνήθως κάθετα στα μάγουλα ή στο μέτωπο και, με το πέρασμα των ετών, η μειωμένη ελαστικότητα του δέρματος τις καθιστά μόνιμες.
  
  

Αυτή η αλλοίωση αποτελεί μια μορφή δερματικής ατροφίας. Οφείλεται σε αριθμητική και ογκομετρική μείωση των υγιών δομικών στοιχείων του χορίου, τα οποία αντικαθίστανται βαθμιαία από εκφυλισμένες, σκληρές και συσπειρωμένες ελαστικές ίνες.

ΟΙ ΔΥΟ ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΡΜΑΤΙΚΗΣ ΓΗΡΑΝΣΗΣ

Η φθορά του δέρματος είναι μια σταδιακή, μακροχρόνια διεργασία που πυροδοτείται από δύο διαφορετικούς μηχανισμούς:

• Ενδογενής (Βιολογική / Χρονολογική):
  Είναι η φυσιολογική, γενετικά προγραμματισμένη φθορά που επηρεάζει ολόκληρο τον οργανισμό με το πέρασμα του χρόνου. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μυϊκή ατροφία και τις ορμονικές διαφοροποιήσεις που συμβαίνουν όσο μεγαλώνουμε.
• Εξωγενής (Πρόωρη)
  Εκδηλώνεται συχνά σε νεαρά άτομα και δεν οφείλεται στη βιολογική ηλικία.
  Προκαλείται από τους εξαντλητικούς ρυθμούς του σύγχρονου τρόπου ζωής, όπως το χρόνιο στρες, η σωματική και πνευματική κούραση, η έλλειψη ποιοτικού ύπνου, η καθιστική ζωή, η φτωχή σε θρεπτικά συστατικά διατροφή και οι απότομες αυξομειώσεις του σωματικού βάρους.

ΟΙ ΤΟΞΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

Το κάπνισμα αποτελεί έναν από τους πιο επιθετικούς παράγοντες πρόωρης γήρανσης, καθώς γερνάει την επιδερμίδα κατά 10 χρόνια.

• Τοξικό Φορτίο
  Κάθε τσιγάρο εισάγει στον οργανισμό 4.500 επιβλαβείς χημικές ουσίες και ελεύθερες ρίζες, οι οποίες επιτίθενται στα υγιή κύτταρα.
• Μηχανισμός Ισχαιμίας
  Η νικοτίνη προκαλεί άμεση σύσπαση των μικρών αγγείων (αγγειοσυστολή). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δραματική μείωση της κυκλοφορίας του αίματος και της παροχής οξυγόνου στα στρώματα του δέρματος όπου παράγεται το κολλαγόνο και η ελαστίνη.
• Κλινική Εικόνα
  Λόγω της έλλειψης οξυγόνωσης, η επιδερμίδα του καπνιστή γίνεται υποκίτρινη, θαμπή, έντονα αφυδατωμένη και χάνει τη συνοχή της. Εμφανίζονται βαθιές, μόνιμες κάθετες ρυτίδες γύρω από το στόμα και τα μάτια, καθώς και στο εσωτερικό των μπράτσων, τον αυχένα και το ντεκολτέ.
• Ιατρικοί Κίνδυνοι
  Το κάπνισμα αυξάνει τις πιθανότητες εκδήλωσης παθολογικών καταστάσεων (ψωρίαση, στοματίτιδα, ερυθηματώδης λύκος). Παράλληλα, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών κατά την επούλωση μετά από πλαστικές επεμβάσεις (όπως λίφτινγκ, ανόρθωση στήθους ή κοιλιοπλαστική).

ΗΛΙΟΣ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΗΡΑΝΣΗ UVA vs UVB

Η ηλιακή ακτινοβολία προκαλεί ξεχωριστές, βαθιές κλινικές αλλαγές που ορίζονται ως φωτογήρανση.
Οι αόρατες υπεριώδεις ακτίνες επηρεάζουν διαφορετικά το δέρμα με βάση το μήκος κύματός τους:

• Ακτίνες UVB (290–320nm)
  Είναι οι ακτίνες που συνδέονται με το έγκαυμα (Burn). Δρουν στην επιφάνεια και προκαλούν τα ηλιακά εγκαύματα.
• Ακτίνες UVA (320–400nm)
  Είναι οι ακτίνες που συνδέονται άμεσα με τη γήρανση (Aging). Διεισδύουν βαθύτερα, προκαλούν το μαύρισμα, αλλά παράλληλα οδηγούν σε υπέρμετρη καταστροφή των ινών κολλαγόνου.
  
  

Ο ΧΑΡΤΗΣ ΤΗΣ ΔΕΡΜΑΤΙΚΗΣ ΦΘΟΡΑΣ ΑΝΑ ΔΕΚΑΕΤΙΑ

• 25 ετών
  Ο μεταβολισμός της κυτταρικής αντικατάστασης αρχίζει να επιβραδύνεται, κάνοντας ορατά τα πρώτα διακριτικά σημάδια.
• 30 ετών
  Οι ίνες κολλαγόνου μειώνονται. Οι λεπτές γραμμές πληθαίνουν και η εύθραυστη περιοχή κάτω από τα μάτια λεπταίνει αισθητά.
• 40 ετών
  Εμφανίζονται βαθιές ρυτίδες σε μάτια και στόμα. Οι μαύροι κύκλοι εξελίσσονται σε μόνιμες σακούλες και το δέρμα παρουσιάζει έντονη ξηρότητα.
• 45+ ετών
  Οι προ-εμμηνοπαυσιακές ορμονικές αλλαγές κάνουν το δέρμα ακόμη πιο λεπτό, μειώνοντας την ανθεκτικότητά του και καθιστώντας το ευαίσθητο σε αλλεργιογόνους παράγοντες και ερεθισμούς.
• 50+ ετών
  Το 90% του πληθυσμού εμφανίζει πλέον εγκατεστημένα σημάδια γήρανσης και έντονες πανάδες (γεροντικές κηλίδες).