Παχυσαρκία ως Χρόνια Φλεγμονώδη Διαταραχή

Ο “ΚΡΥΦΟΣ” ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ

Η χρόνια φλεγμονή αποτελεί την αμυντική απάντηση του οργανισμού σε μια βλαπτική αιτία (όπως μικρόβια, περιβαλλοντικό στρες, ψυχολογικό άγχος κ.λπ.).

Όταν όμως γίνεται χρόνια, συνδέεται άμεσα με την καρδιακή νόσο, το εγκεφαλικό επεισόδιο, την αθηροσκλήρωση, τη νόσο Αλτσχάιμερ, τον διαβήτη, καθώς και με ορισμένες μορφές καρκίνου.
Η παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο αποτελούν μια μορφή χρόνιας φλεγμονής χαμηλού βαθμού, η οποία δεν χαρακτηρίζεται από τα κλασικά, εμφανή σημεία μιας οξείας λοίμωξης ή άμεσης βλάβης των ιστών. Βασικός δείκτης για την ύπαρξη και τη βαρύτητα αυτής της φλεγμονής είναι η ηπατική πρωτεΐνη hs-CRP (υψηλής ευαισθησίας C-αντιδρώσα πρωτεΐνη).

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΛΙΠΩΔΗ ΙΣΤΟΥ

Η βιοϊατρική έρευνα της τελευταίας δεκαετίας άλλαξε ριζικά όσα γνωρίζαμε για το λίπος.
Ο λιπώδης ιστός αναγνωρίζεται πλέον ως ένα πλήρες, ενεργό όργανο με εξαιρετικά δραστικές μεταβολικές και ενδοκρινικές λειτουργίες. Διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της ομοιόστασης του οργανισμού τόσο σε τοπικό όσο και σε συστηματικό επίπεδο.
Από τη μία πλευρά, ο λιπώδης ιστός αποθηκεύει και απελευθερώνει ενέργεια με τη μορφή λιπιδίων. Από την άλλη, δρα ως ενδοκρινής αδένας που παράγει πολυάριθμους βιοδραστικούς παράγοντες, τις λιποκίνες ή αδιποκίνες. Αυτές επικοινωνούν με τα υπόλοιπα όργανα και ρυθμίζουν κρίσιμες λειτουργίες επιβίωσης.

ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ ΤΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ

Η φλεγμονώδης αντίδραση ξεκινά όταν το σωματικό βάρος αυξάνεται.
Η συνδυαστική αύξηση του όγκου και του μεγέθους των λιποκυττάρων οδηγεί στη σταδιακή μετατροπή του ιστού σε ουλώδη (ίνωση).
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ροής του αίματος και την επακόλουθη κυτταρική υποξία (έλλειψη οξυγόνου).

Η αλυσιδωτή αντίδραση εξελίσσεται ως εξής:

> Το λιποκύτταρο υφίσταται ισχαιμικό στρες, το οποίο οδηγεί στον κυτταρικό του «θάνατο» (απόπτωση).
Αυξάνεται η έκκριση ελεύθερων λιπαρών οξέων στην κυκλοφορία του αίματος.
Διαταράσσεται η ισορροπία έκκρισης των λιποκινών.
Σημειώνεται μαζική διείσδυση μακροφάγων κυττάρων στον ιστό.

.
Αυτός ο συστηματικός φλεγμονώδης καταρράκτης μετατρέπει τον λιπώδη ιστό από ένα υγιές όργανο σε μια εστία φλεγμονής, η οποία κλινικά εκδηλώνεται ως αντίσταση στην ινσουλίνη και, τελικά, ως διαβήτης τύπου 2.

Ο φλεγμονώδης καταρράκτης είναι πλέον μια πραγματικότητα.

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΥΜΕ

Ορισμένες τροφές τροφοδοτούν τον οργανισμό με τις πρώτες ύλες που απαιτούνται για την παραγωγή φλεγμονωδών ενώσεων.
Σημαντικό είναι να περιορίζονται:

> Τα λιπαρά κρέατα και τα πλήρη γαλακτοκομικά προϊόντα.
> Τα επεξεργασμένα προϊόντα δημητριακών (λευκό ψωμί, λευκό ρύζι).
> Τα υπερεπεξεργασμένα και έτοιμα φαγητά, τα οποία περιέχουν αυξημένες ποσότητες υπερφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS).
> Την υπερβολική πρόσληψη Ωμέγα-6 λιπαρών οξέων έναντι των Ωμέγα-3.
Σύμφωνα με στοιχεία από το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, ο σύγχρονος άνθρωπος καταναλώνει 14 έως 25 φορές περισσότερα Ωμέγα-6 απ’ ό,τι Ωμέγα-3, με αποτέλεσμα ο μεταβολισμός να μπλοκάρει τη χρήση των ωφέλιμων Ωμέγα-3. Η ιδανική αναλογία θα έπρεπε να προσεγγίζει το 1:1.

Η ΑΝΤΙΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΑΣΠΙΔΑ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Η Μεσογειακή Διατροφή περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα συστατικά για τη μείωση της συστηματικής φλεγμονής.
Μια υγιής καθημερινότητα πρέπει να περιέχει:

• Πηγές Ωμέγα-3: Λιπαρά ψάρια (σολομός, ρέγκα, σκουμπρί, σαρδέλα), λινάρι, λινέλαιο και καρύδια.
• Πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά: Σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (σπανάκι, κατσαρό λάχανο, σέσκουλο), πολύχρωμες πιπεριές, καρότα, γλυκοπατάτες και μπρόκολο.
• Ξηρούς καρπούς και σπόρους.
• Κόκκινο κρασί (με μέτρο) και μαύρη σοκολάτα με υψηλή περιεκτικότητα σε κακάο.

ΤΑ ΣΙΩΠΗΛΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ

Σε αντίθεση με την οξεία φλεγμονή που προκαλεί έντονα συμπτώματα (πυρετό, οξύ πόνο, ερυθρότητα, οίδημα), η χρόνια φλεγμονή είναι "ύπουλη".
Τα συμπτώματά της είναι ασαφή, επιμένουν για χρόνια και περιλαμβάνουν:

Χρόνια εξάντληση και χαμηλά επίπεδα ενέργειας, διαταραχές μνήμης (θολούρα), ήπια δεκατική πυρετική κίνηση, συχνές άφθες στο στόμα, δερματικές αλλοιώσεις (οζίδια ή πληγές), διάχυτους πόνους στην κοιλιά, το στήθος ή την πλάτη, μυϊκή αδυναμία και γαστρεντερικές διαταραχές (διάρροιες).

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ & ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ

Η παχυσαρκία πυροδοτεί έναν επικίνδυνο νευροβιολογικό φαύλο κύκλο.
Η χρόνια φλεγμονή καταστρέφει συγκεκριμένες περιοχές του υποθαλάμου που ελέγχουν τον κορεσμό, αυξάνοντας την ανάγκη για κατανάλωση φαγητού προκειμένου να επιτευχθεί το αρχικό αίσθημα απόλαυσης.
Αυτός ο μηχανισμός εθισμού μοιάζει λειτουργικά με τον εθισμό σε εξαρτησιογόνες ουσίες.

Παράλληλα, οι συνεχείς αυξομειώσεις βάρους (φαινόμενο yo-yo) επιτείνουν τα αδηφαγικά επεισόδια σε περιόδους στρες.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό Aging and Disease, η αυξημένη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους (κοιλιακή παχυσαρκία) σχετίζεται άμεσα με μειωμένο όγκο του εγκεφάλου σε περιοχές που είναι υπεύθυνες για τη νόηση, τη μνήμη και την εκτελεστική λειτουργία, αυξάνοντας μακροπρόθεσμα τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Η αρνητική αυτή επίδραση στις γνωστικές λειτουργίες είναι ιδιαίτερα έντονη στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ & ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ

Η σύγχρονη βιοϊατρική έρευνα επιβεβαιώνει ότι ο ιατρικός βελονισμός δεν αποτελεί μια εναλλακτική θεωρία, αλλά μια ισχυρή νευροτροποποιητική παρέμβαση, ικανή να σπάσει τον φαύλο κύκλο της παχυσαρκίας και της χρόνιας φλεγμονής.
Η δράση του εστιάζεται σε τρεις κρίσιμους άξονες:

• Καταστολή της συστηματικής φλεγμονής:
  Ο ερεθισμός συγκεκριμένων νευρικών απολήξεων μέσω του ιατρικού βελονισμού ενεργοποιεί το πνευμονογαστρικό νεύρο (χολινεργική αντιφλεγμονώδης οδός).
  Η διαδικασία αυτή μπλοκάρει την υπερπαραγωγή των φλεγμονωδών κυτταροκινών στον λιπώδη ιστό και μειώνει σημαντικά τα επίπεδα της πρωτεΐνης hs-CRP.
  
• Έλεγχος του εγκεφαλικού "εθισμού" και του στρες:
  Ο βελονισμός διεγείρει την απελευθέρωση ενδορφινών και ντοπαμίνης στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
  Με τον τρόπο αυτό, ρυθμίζει το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, μετριάζει το ψυχογενές στρες και ελέγχει αποτελεσματικά τα αδηφαγικά επεισόδια και την ψυχαναγκαστική ανάγκη για κατανάλωση τροφής (craving).
• Ρύθμιση ορμονών μεταβολισμού και κορεσμού:
  Κλινικές μελέτες δείχνουν ότι ο βελονισμός βοηθά στην εξισορρόπηση των επιπέδων της λεπτίνης (της ορμόνης που σηματοδοτεί τον κορεσμό) και της γκρελίνης (της ορμόνης της πείνας), ενώ παράλληλα βελτιώνει την ευαισθησία των κυττάρων στην ινσουλίνη.

Συνεπώς, στο πλαίσιο της Lifestyle Medicine, ο ιατρικός βελονισμός λειτουργεί ως ένας πανίσχυρος βιολογικός καταλύτης. Διευκολύνει την απώλεια βάρους, προστατεύει τη γνωστική λειτουργία από το φλεγμονώδες στρες και βοηθά το άτομο να υιοθετήσει πιο εύκολα τις απαραίτητες αλλαγές των διατροφικών του συνηθειών.