ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΜΑΤΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ
Σημείωμα της Συντακτικής Ομάδας του isthai.gr:
Με ιδιαίτερη χαρά φιλοξενούμε στη σελίδα μας μια πρωτότυπη επιστημονική σύνδεση.
Με βάση την εξαιρετική αποδελτίωση και το "κορφόλογημα" του εκπαιδευτικού και βιολόγου Νίκου Τσούλια πάνω στο μνημειώδες έργο του Theodosius Dobzhansky, "Η γενετική της εξελικτικής πορείας" (Εκδόσεις Παρατηρητής, 1979), αναδεικνύουμε πώς η Σύγχρονη Συνθετική Θεωρία της εξέλιξης συναντά και δικαιώνει τις ολιστικές αρχές της Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής σκέψης.
Ο Theodosius Dobzhansky (1900–1975) αποτελεί μία από τις εμβληματικότερες φυσιογνωμίες της εξελικτικής βιολογίας του 20ου αιώνα [σ. 8, 41].
Ήταν ο επιστήμονας που γεφύρωσε τη Δαρβινική θεωρία της φυσικής επιλογής με τους νόμους της Μεντελικής κληρονομικότητας, θέτοντας τα θεμέλια της Σύγχρονης Συνθετικής Θεωρίας (Νεοδαρβινισμός) [σ. 2, 29-30, 41].
Για τον Dobzhansky, η βιολογική προσέγγιση της γενετικής ποικιλομορφίας αποτέλεσε το εργαλείο για την κατανόηση της ανθρώπινης φύσης, αναδεικνύοντας την απόλυτη ατομικότητα του κάθε οργανισμού και αποδομώντας πλήρως την έννοια της "φυλής" [σ. 28, 30].
Στην ελληνική επιστημονική κοινότητα, το έργο του διαδόθηκε και καθιερώθηκε χάρη στους διαπρεπείς μαθητές του, Κωνσταντίνο Κριμπά και Κωνσταντίνο Καστρίτση.
Αυτή ακριβώς η προσέγγιση, που εστιάζει στη μοναδικότητα της βιολογικής ταυτότητας και στη συστημική λειτουργία του οργανισμού, παρουσιάζει μια εντυπωσιακή εννοιολογική και λειτουργική σύγκλιση με τις θεμελιώδεις αρχές του Βελονισμού και της Παραδοσιακής Κινεζικής Ιατρικής (ΠΚΙ).
ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΤΗΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ
- Η ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ Η ΝΕΥΡΟ-ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ
Ο Dobzhansky υποστήριζε σθεναρά ότι ένα ζωντανό σύστημα δεν μπορεί να κατανοηθεί μέσω ενός στείρου αναγωγισμού.
Όπως σημείωνε, "το συνθετικό είδος εξήγησης, σ’ αντίθεση με το αναγωγικό, βασίζεται στην προσαρμοστική χρησιμότητα δομών και λειτουργιών για ολόκληρο τον οργανισμό" [σ. 5], ενώ συμπλήρωνε πως η "φαινοτυπική έκφραση ενός γονιδίου... εξαρτάται από το εσωτερικό γενετικό περιβάλλον" [σ. 52].
Αυτή η συστημική θεώρηση μπορεί να ταυτιστεί με τις αρχές τις Παραδοσιακής Κινέζικης Ιατρικής και την προσπάθεια της να ερμηνεύσει τον ανθρώπινο μικρόκοσμο.
Η τοποθέτηση της βελόνας σε ένα συγκεκριμένο σημείο δεν επιφέρει απλώς μια τοπική επίδραση.
Αντίθετα, η μηχανική διέγερση των ιστών μετατρέπεται σε κεντρικό νευρικό σήμα, το οποίο προκαλεί την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών (όπως οι ενδορφίνες) και ρυθμίζει τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), μειώνοντας τις ορμόνες του στρες.
Ο βελονισμός παρεμβαίνει ρυθμιστικά στο "εσωτερικό περιβάλλον" του οργανισμού [σ. 52], αποκαθιστώντας τη χημική και νευρολογική του ισορροπία.
- "ΠΕΔΙΟ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ" ΤΟΥ ΓΟΝΟΤΥΠΟΥ ΚΑΙ Η ΕΠΙΓΕΝΕΤΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ
Σύμφωνα με τις εξελικτικές αναλύσεις του Dobzhansky, ο γονότυπος δεν αποτελεί ένα άκαμπτο, προκαθορισμένο πεπρωμένο: "Ο γονότυπος δεν καθορίζει το φαινότυπο, καθορίζει το φάσμα των δυνατών φαινοτύπων", το οποίο ορίζεται επιστημονικά ως πεδίο (norm) της αντίδρασης του γονότυπου [σ. 49].
Η τελική του έκφραση εξαρτάται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες, καταρρίπτοντας το παραδοσιακό δίλημμα "φύση ή ανατροφή" [σ. 56-57].
Σήμερα, η σύγχρονη επιστήμη της Επιγενετικής επιβεβαιώνει αυτή τη θέση, αποδεικνύοντας ότι εξωτερικά ερεθίσματα μπορούν να τροποποιήσουν τη γονιδιακή έκφραση (να "ενεργοποιήσουν" ή να "σιγήσουν" γονίδια) χωρίς να μεταβάλουν την αλληλουχία του DNA.
Κλινικές μελέτες υποδεικνύουν ότι ο βελονισμός δρα ως ένας ισχυρός επιγενετικός ρυθμιστής. Μέσω του νευρικού συστήματος, έχει τη δυνατότητα να καταστείλει την έκφραση γονιδίων που σχετίζονται με τη χρόνια φλεγμονή και να διεγείρει γονίδια που ευνοούν την κυτταρική ανάπλαση, βοηθώντας τον οργανισμό να αξιοποιήσει στο μέγιστο το γενετικό του "πεδίο αντίδρασης" [σ. 49].
- ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ
Στην εξελικτική βιολογία, η επιβίωση ενός είδους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ικανότητά του να ανταποκρίνεται στην περιπλοκότητα του περιβάλλοντος αυξάνοντας την προσαρμοστική του διαφοροποίηση [σ. 36-37, 625].
Ο βελονισμός λειτουργεί ακριβώς ως ένας μηχανισμός ενίσχυσης της ομοιόστασης – της ικανότητας του σώματος να διατηρεί σταθερές τις εσωτερικές του παραμέτρους παρά τις εξωτερικές πιέσεις.
Ρυθμίζοντας το αυτόνομο νευρικό σύστημα (εξισορροπώντας τη δράση του συμπαθητικού και του παρασυμπαθητικού συστήματος), ο βελονισμός βελτιώνει την προσαρμοστική ικανότητα του ατόμου απέναντι σε παράγοντες όπως το χρόνιο ψυχολογικό στρες, ο πόνος και οι περιβαλλοντικές μεταβολές [σ. 597].
- ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ
Η σύγχρονη ιατρική επιστήμη αναζητά σήμερα νέες προοπτικές, στρέφοντας το ενδιαφέρον της προς μια πιο σφαιρική και συστημική κατανόηση του ανθρώπου. Χαρακτηριστικά έγραψε ο Dobzhansky στην ιστορική του ρήση ότι "τίποτα στη βιολογία δεν έχει νόημα παρά μόνο κάτω από το φως της εξέλιξης" [σ. 8]. Η εξέλιξη αυτή είναι που εφοδίασε τον οργανισμό μας με ένα δυναμικό δίκτυο αυτορρύθμισης και προσαρμογής, το οποίο λειτουργεί πάντα ως μια αδιαίρετη ολότητα [σ. 5].
Μέσα σε αυτή τη νέα επιστημονική προοπτική, ο βελονισμός παύει να θεωρείται μια εμπειρική ή μεταφυσική πρακτική.
Αντίθετα, αναγνωρίζεται ως μια επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδος που παρεμβαίνει άμεσα σε αυτούς τους εξελιγμένους βιολογικούς μηχανισμούς, επανεκπαιδεύοντας το νευρικό και ορμονικό σύστημα του σώματος να αυτοθεραπεύεται.
Καθώς, λοιπόν, η ιατρική απομακρύνεται από τον αποσπασματικό αναγωγισμό και υιοθετεί τη "συνθετική εξήγηση" της βιολογίας [σ. 5], ο βελονισμός αναδεικνύεται ως μια ιδανική ολιστική παρέμβαση.
Το μέλλον της θεραπευτικής ανήκει σε προσεγγίσεις που δεν επιβάλλουν ξένα στοιχεία, αλλά σέβονται, προστατεύουν και αναδεικνύουν την απόλυτη βιολογική ατομικότητα του κάθε ανθρώπου [σ. 28, 30].
ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Βασισμένο στην αποδελτίωση του Νίκου Τσούλια.
Dobzhansky, T. (1979), Η γενετική της εξελικτικής πορείας, Θεσσαλονίκη: Παρατηρητής.
Dobzhansky, T. (1937), Genetics and the Origin of Species, New York: Columbia University Press.
